Қоғам үшін ең бастысы – тәуелсіздік, адам үшін бостандығы және уайым қайғысыз өмір.
Оның кепілі – заңдылық. Егер жалпы айтқанда зорлық — зомбылықты физикалық қасірет көрсету әрекеті деп анықтауы болса, онда тұрмыстық зомбылықта осы әрекеттің бастауы мен айқындау нүктесі анық белгіленеді. Олар – жұбайлар мен балалар екені сөзссіз.
Отбасындағы зорлық-зомбылық мәселесі әлемнің әр елінде ертеден орын алған. Әйелдер мен балаларға қатысты зорлық — зомбылықтың алдын алу және бағытталған профилактикалық сипаттағы шараларды жүргізуде ақпараттық үгіттеушілік жұмыстарды жүргізу қажет.
Зорлық-зомбылық құқықта «Бір адамның екінші бір адамға, оның жеке басына тиіспеушілік құқығын бұзатын тәни және психикалық ықпал жасауы» делінген. Тән азабын шектірген зорлық – адамның ағзасына тікелей әсер ету, ұрып-соғу, денесіне зақым келтіру, тағы басқа. Тән азабын шектірген зорлықтың салдарынан жәбірленушінің денсаулығына зиян келтірілуі мүмкін. Жан азабын шектірген зорлық – жәбірленушінің қарсылық көрсетуіне, өз құқықтары мен мүдделерін қорғауына деген ерік жігерін жасыту үшін қорқыту, адамның психикасына әсер ету. Жан азабын шектірген зорлық жүйке ауруына немесе тіпті жан ауруына ұшыратуы мүмкін.
Елімізде әйелдер мен балаларға арналған зорлық-зомбылық проблемасы елеулі мөлшерде асқынды. Тұрмыстық зорлық-зомбылыққа ұшырайтындардың көбі ол туралы дер кезінде хабарламайтыны, басым бөлігі әйел мен балалар тұрмыстағы зорлық-зомбылық құрбаны болады.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық кодексі Қазақстан Республикасының Конституциясына, халықаралық құқықтың жалпы жұрт таныған принциптері мен нормаларына негізделеді.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңдардың міндеттері-адамның және азаматтың, бостандықтары мен заңды мүдделерін, халықтың денсаулығын, қоршаған ортаны, қоғамдық имандылықты, меншікті, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті, мемлекеттік билікті жүзеге асырудың белгіленген тәртібін, ұйымдардың заңмен қорғалатын құқықтары мен мүдделерін әкімшілік құқық бұзушылықтан қорғау, сондай-ақ олардың жасалуының алдын алу болып табылады.
Зорлық – зомбылық жасаған кінәлі тұлғалар Қазақстан Республикасының «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Кодексінің 73-бабының талаптарына сай жауапкершілікке тартылады. Яғни, құқық бұзушымен отбасы-тұрмыстық қатынастардағы адамдарға сыйламаушылық көрсетiлiп, былапыт сөйлеу, қорлап тиiсу, кемсiту, үй тұрмысындағы заттарды бүлдiру және олардың тыныштығын бұзатын, жеке тұрғын үйде, пәтерде немесе өзге де тұрғынжайда жасалған басқа да әрекеттер, егер бұл әрекеттерде қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгiлерi болмаса, – ескерту жасауға не бес тәулікке әкiмшiлiк қамаққа алуға әкеп соғады.
- Осы баптың бiрiншi бөлiгiнде көзделген, әкiмшiлiк жаза қолданылғаннан кейiн бiр жыл iшiнде қайталап жасалған әрекеттер – он тәулікке әкiмшiлiк қамаққа алуға әкеп соғады.
Сондықтан, әрбір адам өзінің іс-әрекетіне қашанда жауапкершілікпен қарауға міндетті. Заң талаптарына қайшы іс-әрекет жасалғаны анықталған жағдайларда, сотпен құқық бұзушыларға тисті жазалар қолданылады.
Қ.Б.Усембаева
